หม้อห้อม มัดย้อม ณ ทุ่งโฮ้ง

 

“หม้อห้อมไม้สัก ถิ่นรักพระลอ ช่อแฮศรีเมือง ลือเลื่องแพะเมืองผี คนแพร่นี้ใจงาม”

ก่อนอื่นขอเตือนเลยค่ะว่าใครมาแอ่วเมืองแพร่ แล้วไม่ได้ซื้อชุดเสื้อผ้าหม้อห้อมใส่เดินเล่นในเมือง แล้วถ่ายรูปเช็คอินตามจุดเกร๋เกร๋ ระวังจะเอาท์นะคะ

เพราะ หม้อห้อม หรือ ม่อฮ่อม เป็นผ้าพื้นเมืองของดีประจำเมืองแพร่ ที่แขกไปใครมาก็ต้องแวะช้อปติดไม้ติดมือกลับบ้านกันทั้งนั้น

หม้อห้อม  เป็นผ้าที่ทำจากผ้าฝ้ายที่มีสีน้ำเงินเข้ม(เดี๋ยวนี้ก็มีความนิยมย้อมอ่อนๆกันตามสมัยนิยม) ได้จากการย้อมด้วยต้นห้อมที่ให้สีธรรมชาติสวยงามน่าสวมใส่

เสื้อหม้อห้อมแบบแต่ก่อนที่หลายคนคุ้นตากันดี

ปัจจุบันนำมาทำมัดย้อมให้เกิดเป็นลวดลายหลายรูปแบบ ทั้งสีเข้มและอ่อนให้ดูทันสมัยมากขึ้น

ส่วนที่มาของคำว่า “หม้อห้อม” เป็นภาษาพื้นเมืองภาคเหนือ เกิดจากรวมคำสองคำ คือ “หม้อ กับ ห้อม”

ซึ่งคำว่าหม้อ ก็คือ ภาชนะใส่น้ำที่เรารู้จักกันนี่แหละค่ะ

ส่วนคำว่า ห้อม คือ พืชล้มลุกชนิดหนึ่งในตระกูลคราม เรียกว่า ต้นห้อม หน้าตาเป็นแบบในรูปด้านล่างเลยค่ะ

หลายคนอาจจะงงกับการสะกดคำว่าหม้อห้อม เพราะ คำว่า หม้อห้อม สามารถเขียนได้หลายแบบ เช่น ม่อฮ่อม ม่อห้อม หม้อฮ่อม หม้อห้อม แต่ทั้งหมดมีความหมายที่เหมือนกัน เข้าใจตรงกันนะจ๊ะ

ซึ่งจังหวัดแพร่ ถือเป็นถิ่นกำเนิดของผ้าหม้อห้อม ซึ่งเกี่ยวข้องกับประวัติของบ้านทุ่งโฮ้ง ที่เป็นแหล่งผลิตผ้าหม้อห้อมแหล่งใหญ่ที่สุดและมีชื่อเสียงที่สุดของจังหวัดแพร่

ชาวบ้านทุ่งโฮ้งเป็นกลุ่มชนที่มีเชื้อสายลาวพวน ที่ได้อพยพเข้ามาอยู่ที่บ้านทุ่งโฮ้งนานหลายรุ่นแล้ว  และได้นำเอาวัฒนธรรมการทอผ้าและการย้อมผ้า  โดยใช้ต้นและใบห้อมมาย้อม  ทำให้ผ้าฝ้ายเกิดเป็นสีครามหรือสีกรมท่าแบบที่เห็นกัน

ซึ่งเป็นการย้อมแบบนี้เป็นแบบดั้งเดิม แต่ไม่มีหลักฐานการบันทึกว่า เริ่มทำกันมาตั้งแต่สมัยไหน แต่คาดว่าน่าจะมีการทำมาหลายชั่วอายุคน โดยการทำสืบทอดกันมาค่ะ

มาถึงเมืองแพร่อย่าลืมมาช๊อปชุดสวยๆกันที่ บ้านทุ่งโฮ้ง นะคะ มีให้เลือกเดินซื้อหลายสิบร้านเลยล่ะ

ผ้าหม้อเมืองแพร่ ทางภาคเหนือนิยมใช้อย่างแพร่หลาย เพราะเป็นผ้าฝ้ายที่มีความทนทาน น้ำหนักเบา ทำให้สวมใส่สบาย และที่สำคัญสีย้อมเข้มทำให้ไม่เปื้อนง่าย เมื่อสวมใส่ทำงานในไร่นาได้สบายๆเลยค่ะ

นอกจากนั้นยังมีการนำมาทำเป็นผ้ามัดย้อม เพื่อเพิ่มมูลค่าและเพิ่มลวดลายด้วยการนำมาทำมัดย้อมให้เกิดลวดลายต่างๆ ให้สวยงามมากยิ่งขึ้นในปัจจุบัน

มัดเองย้อมเองกับมือ ผืนแรกในชีวิต หน้าตาออกมาขี้เหร่แบบนี้ 5555

ผ้าหม้อห้อมถือเป็นความภูมิใจของชาวจังหวัดแพร่ ซึ่งปัจจุบันเริ่มกลายเป็นที่นิยมในวงกว้างมากขึ้น จากที่สมัยก่อนถูกมองเป็นเพียงเสื้อผ้าของคนเฒ่าคนแก่ แต่ในปัจจุบันนี้อาจจะต้องบอกว่าถ้าหนุ่มสาวคนไหนไม่มีผ้าหม้อห้อม หรือ ผ้ามัดย้อมห้อม ในตู้เสื้อผ้าถือว่า ไม่โอนะคะ 🙂

ใส่ไปเที่ยวนอกบ้านเกร๋เกร๋ได้ ไม่อายใคร